2013-06-06

سانسارا، کارما، موکشا


سه اصل اساسی سانسارا، کارما و موکشا ارکان ِ آئین دینی و ایده‌آلیستی اوپانیشادها را تشکیل می‌دهند.
سانسارا اصل ِ تناسخ یا انتقال روح (آتمانا) است. طبق این اصل، روح ِ جاویدان در جسم ِ انسان زندانی‌ست و پس از مرگ، روح به جسم ِ دیگر منتقل می‌شود و دوباره تولد می‌یابد. ممکن است در جسم ِ انسان ِ دیگر یا در جسم ِ حیوان و یا حتا نبات حلول کند. آئین سانسارا پایه منطقی اصل کارماست. کارما قانون ِ عمومی اخلاقی و عرفانی‌ست، که بر حسب ِ آن سرنوشت انسان در این جهان به گذشته‎اش ارتباط دارد. روح در هر حلول ِ تازه، وارد کالبدی می‌گردد که شایسته اوست. رفتار انسان در زندگی سپری شده وضع او را معلوم می‌دارد. تجدید حیات ِ روح ممکن است کیفری برای گناهان ِ  دست‌یازیده و یا پاداشی برای ِ اعمال ِ نیک ِ گذشته باشد.
طبق ِ آئین اوپانیشادها، انسان در زندگی این جهانی و فعالیت‌های ِ روزانه کاملا تابع ِ قانون کارماست. با وجود این، روح بشری تظاهری از برهماست. بنابراین، برهما در خارج و مستقل از قانون کارما وجود دارد. بدین جهت روح ِ بشری می‌تواند از قید ِ سانسارا آزاد باشد و خود را از سلطه کارما برهاند و به خدا تقرب جوید. این استخلاص ِ روح را موکشا گویند. حصول ِ موکشا باعث ِ قطع ِ سانسارا می‌شود و پس از مرگ، از تجدید حیات معاف می‌گردد. طبق ِ آئین اوپانیشادها، زندگی این جهان، هیچ و پوچ است.

  اخلاق در چین و هند باستان - ای. زاموشکین - ب. کیوان